Rozprawa naukowa nr 436

Ramy współczesnej typologii siedlisk leśnych zostały określone przez zespół pracowników naukowych Instytutu Badawczego Leśnictwa. Autorzy wyszli z założenia, że właściwości lasu i jego przydatność dla produkcji leśnej przejawiają się najpełniej w charakterystycznym układzie ekologicznym (ekosystemie), który tworzą swoista roślinność, świat zwierzęcy i siedlisko. Najtrwalszym elementem tego układu jest siedlisko, które nawet po zmianie szaty roślinnej zachowuje przez długi czas właściwości najistotniejsze – potencjalną zdolność produkcyjną. W głównej mierze od niej zależy osiągalny w danych warunkach ekologicznych gospodarczy efekt produkcji leśnej. O przydatności siedliska do produkcji leśnej decyduje rola, która przypada poszczególnym gatunkom drzew w budowie drzewostanu i ich produkcyjność w danych warunkach ekologicznych. W zależności od tego wyróżniono: siedliska ubogie – bory, siedliska średnio żyzne – bory mieszane, siedliska żyzne – lasy mieszane, siedliska bardzo żyzne – lasy. W zależności od stopnia uwilgotnienia gleby wyróżniono grupy siedlisk: suche, świeże, wilgotne, bagienne i zalewowe. Dodatkowo siatka typologiczna zróżnicowała siedliska na nizinne, wyżynne i górskie.

[fragment książki]

1. Wstęp

2. Rys historyczny i główne założenia typologii leśnej

3. Materiały i metody

4. Analiza współczesnych metod wyróżniania i kartowania siedlisk leśnych

5. Charajterystyka typów siedliskowych lasu Krainy Wielkopolsko-Pomorskiej

6. Podsumowanie

7. Wnioski

8. Literatura

9. Materiały dokumentacyjne

Summary

Forest typology has been rapidly growing in Poland since the 60s of the twentieth century. The Polish typology is based on the description of forest soils, plant cover and tree stand. According to the rules forests in Poland are divided into lowland, upland and mountain types, and among them into coniferous forests (mainly with pine in the lowlands and spruce in the uplands and mountain), coniferous mixed forests (mainly with pine and admixture of oak or beech in the lowlands and spruce and admixture of fir and beech in the uplands and mountain), deciduous mixed forests (mainly with pine, oak and beech in the lowlands and spruce, fir and beech in the uplands and  mountain) and deciduous forests (mainly with oak or beech and on wet sites with ash and alder). These types of forest, due to the moisture conditions are divided into dry, mesic, humid and swampy subtypes. The results of typological studies are carried out for each forest district in Poland, and are the basis for species composition of stands and all activities related to silviculture. The weak point of forest typology, however, are the changing rules for determining the forest habitat types, in a time far shorter than the life of even one generation of trees. Therefore, the studies carried out 20–30 years ago can hardly be compared with the results of the present-day research. Therefore there is a need to consolidate the results of all previous work, through the analysis of archival materiał, and where a simple transposition of the old data to current rules for determining the forest habitat types is not possible, the field works should be done once again. A valuable tool for enabling the unification of the results of typological works could be Polish Forest Habitats Digital Map, based on maps in the scale of 1 : 5000 (the basic maps in forest typology in Poland). Ranges of typological units, plotted on the map, would be not only reference points for silviculture, but the collected data, assigned to the study points, which density is in the range from 1 point per 3 hectares or more, containing descriptions of soils, vegetation or soil moisture habitat, would be extremely helpful in the identification of Natura 2000 habitats types, as well as to monitoring of their condition. This way, forest typology would go beyond the sphere of forest management, finding wide application in the protection of valuable forest and non-forest habitats.
This paper also presents numerous examples of the consequences, both positive and negative, arising from the implementation of the rules of forest typology during last 50 years. A detailed characteristics of one of the eight of Polish natural-forest regions was also done, making synthesis of occurring in this region (Wielkopolsko-Pomorska Region) of real and potential plant associations, the forest habitat types and Natura 2000 habitat types.